Mánnáoadju

Jus leat fuolaheaddji mánnái vuollel 18 jagi guhte orru duinna Norggas, de sáhttá dus leat vuoigatvuohta mánáidodjui. Ovttaskas mánnáfuolaheaddjit sáhttet dasa lassin oažžut viiddiduvvon mánáidoaju ja smávvamánnálasáhusa.

Mánáidoadju galgá leat veahkkin gokčat olggosgoluid mat bohtet go olbmos lea mánná.

Gii sáhttá oažžut mánáidoaju?

  • Máná eadni dahje áhčči sáhttá oažžut mánáidoaju. Jus váhnenguovttis leaba dahkan šiehtadusa ahte mánás galgá leat juhkkojuvvon ássanbáiki, de sáhttá juohkit mánáidoaju ovttasturrosaččat sudno gaskkas.
  • Biebmováhnemat, eará fuolaheaddji dahje mánáidsuodjalusásahus sáhttá oažžut mánáidoaju jus mánná orru doppe bissovaččat (badjel golbma mánu).

Vai oaččut mánáidoaju, de ferte mánná orrut Norggas. Jus du mánná orru Norggas unnimusat 12 mánu hávális, de rehkenastojuvvo orrumin. EØS-ássiide gusket eará njuolggadusat, geahča teakstaoasi Go boađát Norgii.

Gii sáhttá oažžut viiddiduvvon mánáidoaju?

Jus leat oktováhnen de sáhtát oažžut viiddiduvvon mánáidoaju jus orut okto mánáin ja

  • leat sierranan, earránan dahje leaska
  • it leat náitalan itge oru ovttas máná nuppi váhnemiin. Go ovttasássit geain leat oktasaš mánát vuollel 16 jagi botkejit ovttaseallima de ferte dat duođaštuvvot soabahanatteasttain
  • duohtavuođas leahppi leamaš sierranan unnimusat guhtta mánu sierranandohkkeheami dahje duomu haga
  • jus náittosguoibmi/ovttasássi lea giddagasas eavttuhis ráŋggáštusain unnimusat guhtta mánu, dahje lea čohkkán háldogiddagasas unnimusat guhtta mánu
  • jus náittosguoibmi/ovttasássi lea leamaš jávkan/láhppon unnimusat guhtta mánu

Maid sáhtát oažžut mánáidoadjun?

  • Dábálaš mánáidoadju lea viissis ruhtamearri juohke máná ovddas
  • Viiddiduvvon mánáidoadju lea mánáidoadju ovtta eanet máná ovddas go geainna duođaid ásat
  • Smávvamánáidlasáhus lea lasáhus mánáidodjui ovttaskas mánnáfuolaheddjiide geain leat mánát gaskal 0 ja 3 jagi, ja geat ožžot viiddiduvvon mánáidoaju ja olles nuppástusdoarjaga.

Geahča: máksomearit.

Man guhká sáhtát oažžut mánáidoaju?

Sáhtát oažžugoahtit mánáidoaju mánu maŋŋá go mánná lea riegádan, dahje mánu maŋŋel go devdet eavttuid oažžut mánáidoaju, jus riekti oažžut mánáidoaju boahtá maŋŋel. Mánáidoadju máksojuvvo gitta mánnui ovdal go mánná deavdá 18 jagi.

Jus eavttut dábálaš dahje viiddiduvvon mánáidodjui eai šat leat ollašuvvan ovdal mánná deavdá 18 jagi, de oaččut máksojuvvot gitta dán mánnui go eavttut eai šat leat ollašuvvan.

Mánáidoadju sáhttá máksojuvvot ruovttuluotta gitta 3 jahkái ohcanáigemeari rájes, jus eavttut leat leamaš ollašuvvon ja mánáidoadju ii leat máksojuvvon máná nuppi váhnemii ja son lea vuoigaduvvon vuostáiváldi.

Go lea šiehtadus juhkkojuvvon ássanbáiki birra de adnojuvvoba goappašat váhnemat vuoigaduvvon vuostáiváldin. Danne lea dehálaš ohcat juhkkojuvvon mánáidoaju go dákkár šiehtadus dahkko Mánáidlága § 36 mielde.

Mo ozat mánáidoaju?

Dábálepmosit it dárbbaš ohcat mánáidoaju. Jus mánná riegáda Norggas, de oažžu eadni automáhtalaččat mánáidoaju sullii 2 mánu maŋŋá riegádahttima.

Ferte goitge ohcat mánáidoaju go

  • eadni ii leat registrerejuvvon ássin Norggas
  • mánná lea boarrásat go guhtta mánu go vuoigatvuohta mánáidodjui deaivida
  • mánná ii riegát Norggas
  • dus sáhttá leat vuoigatvuohta viiddiduvvon mánáidodjui
  • áhčči oažžu dahje lea ožžon mánáidoaju eará mánáid ovddas
  • váhnenguovttis leaba čálalaččat šiehttan juhkkojuvvon ássanbáikki mánnái ja dáhttuba juhkkojuvvon olggosmáksimiid
  • mánáidoadju galgá árvvoštallot EØS-šiehtadusa njuolggadusaid dahje eará oadjošiehtadusaid mielde
  • eadni dáhttu ahte áhčči oažžu olggosmáksimiid. Dakkár oktavuođain ferte áhčči ohcat

Oza skoviin Gáibádus dábálaš mánáidodjui - NAV 33-00.07. Jus ozat viiddiduvvon mánáidoaju fertet ohcat skoviin Gáibádus viiddiduvvon mánáidodjui - NAV 33-00.09.

Go leat válljen rivttes skovi, de oainnát makkár duođaštusaid ja mildosiid fertet bidjat skovi mielde.

Go fárret olgoriikii

Dus sáhttá leat vuoigatvuohta bisuhit mánáidoaju dan áigodagas. Loga eanet mánáidoaju birra

Go boađát Norgii

Go boađát Norgii de sáhttá dus leat vuoigatvuohta mánáidodjui go olles bearaš orru Norggas ja galgá orrut dáppe unnimusat 12 mánu. Dát guoská buot olgoriikalaš stáhtalahtuide geat ásset Norggas, geat leat registrerejuvvon álbmotregisteris ja geain lea orrunlohpi dahje lobálaš orrun eará eavttuid vuođul.

Jus leat eará EØS-riika stáhtalahttu ja barggat Norggas, de sáhttá dus leat vuoigatvuohta mánáidodjui vaikke vel galggat ge orrut Norggas oanehat go 12 mánu. Loga eanet mánáidoadju ja reaidadoarjja olgoriikalaš bargiide Norggas.

Dieđit rievdadusaid

Don fertet addit dieđu NAV:i jus oaččut viiddiduvvon mánáidoaju, ja dus ii leat šat vuoigatvuohta dasa. Dát guoská jus

  • náitalat
  • oaččut máná ovttasássiin
  • leat leamaš ovttasássi ovttain geainna dus eai leat oktasaš mánát 12 mánu

Jus bearašdilli rievdá dahje jus plánet orrut olgoriikkas, de dat sáhttá váikkuhit dan submái man NAV dutnje máksá. Dakkár oktavuođain fertet danne dalán addit dieđu NAV:i.

Olggosmáksimat

Dábálepmosit oaččut ruđaid kontui ovdal maŋimuš doaibmabeaivvi mánus, geahča eanet dáppe: máksámušdieđut. Muhttin doarjagat máksojuvvojit árat juovlamánus.

Sáhtát maiddá iskat iežat olggosmáksimiid bálvalusas Du olggosmáksimat.

Mánáidoaju ovddas ii galgga máksit vearu.


Dáppe leat deháleamos dieđut vuoigatvuođaid ja geatnegasvuođaid birra. Eambbo dieđuid gávnnat liŋkkaid bokte. Muhtin dieđut leat beare dárogillii.