Ahkepenšuvdna dutnje guhte leat riegádan ovdal 1954

Dáppe gávnnat dieđuid dutnje guhte leat oažžugoahtán penšuvnna dahje leat smiehttamin váldigoahtit.

Ahkepenšuvdna álbmotoajus lea ortnet mii sihkkarastá dutnje sisaboađu go šattat penšunistan. Ahkepenšuvdna lea soddjil ja don sáhtát oažžugoahtit ahkepenšuvnna mánu maŋŋá go leat deavdán 62 jagi. Sáhtát friddja lotnolagaid bargat ja oažžut penšuvnna, penšuvdna ii geahpeduvvo dan dihte.

Guhte sáhttá oažžut ahkepenšuvnna?

Vai lea riekti oažžut ahkepenšuvnna, de lea váldonjuolggadus ahte dus lea unnimusat golbma jagi oadjoáigi. Oadjoáigin rehkenastojuvvojit áigodagat goas leat orrun ja/dahje bargan Norggas.

Goas sáhtát don oažžugoahtit ahkepenšuvnna?

Don árvvoštalat ieš goas ja mo don háliidat ahkepenšuvnna oažžut, ja man ollu don háliidat bargat dasa lassin. Sáhtát vuostáiváldigoahtit ahkepenšuvnna dan mánu rájes go deavddát 62 jagi. Vai sáhtát oažžut ahkepenšuvnna ovdal leat deavdán 67 jagi, de ferte dus leat doarvái alla dinen. Bálvalusas Din pensjon sáhtát iskat goas don áramusat sáhtát váldit penšuvnna ja sáddet elektronalaš ohcama.

Bargga ja oačču ahkepenšuvnna lotnolagaid

Sáhtát friddja lotnolagaid bargat ja oažžut penšuvnna, penšuvdna ii geahpeduvvo dan dihte.

Mo don dinet ahkepenšuvnna?

Dinema vuođđun lea penšuvdnaaddi sisaboahtu ja ássanáigi.

Dinen penšuvdnaaddi sisaboađu vuođul:

Sáhtát maiddá dinet penšuvdnarivttiid daid áigodagaid vuođul goas leat Norggas orrun. Dát gohčoduvvo oadjoáigin. Oadjoáigi addojuvvo dan jagi rájes go devdet 16 jagi ja dan jahkái go deavddát 66.

Olles ahkepenšuvdna gáibida 40 jagi dinema. Jus dus lea oanehat dinen, de muddejuvvo du ahkepenšuvdna dan ektui.

Álbmotoaju penšuvdna lea biddjon oktii vuođđopenšuvnnain ja lassipenšuvnnain.

  • Vuođđopenšuvdna rehkenastojuvvo beroškeahttá ovdalis bargodietnasis. Oažžun dihte olles vuođđopenšuvnna ferte dus leat unnimus 40 jagi oadjoáigi (oadjoáigin rehkenastojuvvojit áigodagat go leat orrun ja/dahje bargan Norggas).
  • Lassipenšuvdna lea vuosttažettiin dinejuvvon penšuvdnaaddi sisaboađu vuođul mii dus leamaš ja du penšuvdnačuoggáid vuođul. Dus fertejit leat unnimusat golbma jagi penšuvdnačuoggáin vai dus lea riekti lassipenšuvdnii.

Jus dus lea vuollegis dahje ii oba leat ge lassipenšuvnna dinen, de lea du penšuvnnas penšuvdnalassi dahje erenoamášlassi. Dát galgá sihkkarastit ahte don oaččut penšuvnna mii vástida unnimus penšuvdnadássái.

Jus dus lea oanehis ássanáigi Norggas go deavddát 67 jagi ja orut Norggas, de dus sáhttá leat riekti lasihuvvon doarjagii.

Ovdamearkkat mo penšuvdna rehkenastojuvvo.

Penšuvdna eallinahkeheivehuvvon

Du dinejuvvon penšuvdna galgá juhkkojuvvot du jahkejoavkku vurdojuvvon eallináiggi ektui. Dát gohčoduvvo eallinahkeheiveheapmin. Nu guhká go eallinahki guhkko, de ferte juohke jahkejoavku bargat guhkit go ovddit jahkejoavku olahan dihte seamma penšuvnna.

Eallinahkeheiveheapmi čađahuvvo gorreloguin.

Jus leat riegádan 1942:s dahje ovdal, de ii heivehuvvo du penšuvdna eallinagi ektui. Seamma guoská jus leat riegádan 1943:s ja oažžugohtet ahkepenšuvnna ovdal ođđajagimánu 1. b. 2011.

Maid sáhtát oažžut ahkepenšuvdnan?

Bálvalusas Din pensjon sáhtát rehkenastit du ahkepenšuvnna, oaidnit goas áramusat lea vejolašvuohta váldigoahtit penšuvnna ja oaidnit iežat penšuvdnadinema. Doppe sáhtát maiddá oaidnit mo šaddá jus válddát dušše osiid penšuvnnas, dahje mo olggosmáksimat šaddet jus rievdadat goas oaččut penšuvnna.

Man stuorra oasi ahkepenšuvnnas don válljet oažžut, ja mo don dan válddát, váikkuha dasa man ollu oaččut máksojuvvot. Jus leat riegádan maŋŋá 1942 sáhtát válljet iešguđetlágan olggosváldindásiid: 20, 40, 50, 60, 80 dahje 100 proseantta.

Mánnosaš penšuvdna lassána mađi guhkit don vuorddát ovdal oažžugoađát penšuvnna. Dasa lassin sáhttá penšuvdna lassánit jus joatkkát bargat dan botta go oaččut penšuvnna. Sáhtát dinet penšuvnna gitta dan jahkái ja dan jagi go deavddát 75 jagi.

Goas sáhtát ohcat ahkepenšuvnna, ja mo don ozat?

Sáhtát oažžugoahtit ahkepenšuvnna mánu maŋŋá go leat deavdán 62 jagi, ja jus dus lea doarvái alla dinen. Berret ohcat penšuvnna sullii golbma mánu ovdal háliidat ahte olggosmáksimat galget álgit. Ii leat vejolaš ohcat soddjilis ahkepenšuvnna áigái mii jo lea vássán, ja dus lea áramusat riekti ahkepenšuvdnii mánu maŋŋá go NAV lea ožžon du ohcama.

Lea álkimus ohcat penšuvnna elektronalaččat bálvalusas Din pensjon. Oaččut vástádusa moatti minuhtas. Jus ohcan ii meannuduvvo automáhtalaččat, de oaččut dieđu dan birra. Sáhtát maiddá ohcat penšuvnna bábirskoviin. Bábirohcamiid meannudeapmi sáhttá ádjánit veahá guhkit.

Mo regulerejuvvo du ahkepenšuvdna?

Dan botta go dinet ahkepenšuvnna, regulerejuvvojit du penšuvdnarievttit jahkásaččat servodaga bálkálassánemiin.

Go válddát vuostá ahkepenšuvnna, de regulerejuvvo du penšuvdna jahkásaččat bálkálassánemiin, ja penšuvdna geahpiduvvo dasto 0,75 proseanttain.

Man guhká sáhtát oažžut ahkepenšuvnna?

Álbmotoaju ahkepenšuvdna lea oadju mii bistá eallinagi. Jápmima oktavuođas máksojuvvo ahkepenšuvdna dan mánu rádjai go jápmin deaivida.

Guoskevaš lassiaddosat

Jus náittosguoibmi, guoibmi dahje du ássanguoibmi jápmá, dá sáhttá dus leat riekti vuoigatvuođat go beallelaš lea jápmán rehkenastojuvvot du ahkepenšuvdnii.

Jus fuolahat mánáid vuollel 18 jagi dahje náittosguoimmát, de dus sáhttá leat riekti fuolahanlasáhussii. Lassidoarjja sisttisdoallá mánáidlasáhusa ja/dahje náittosguoibmelasáhusa.

Áiggutgo olgoriikii?

Jus áiggut orrut olgoriikkas ja oaččut ahkepenšuvnna NAVas, fertet iskat ahte sáhtátgo váldit addosa mielde.

Jus leat orrun dahje bargan olgoriikkas, de sáhttá dus leat riekti penšuvdnii muhttin eará riikkas. Sáhtát lohkat eanet makkár njuolggadusat gusket go lea olgoriikkas bajilčállaga "Internasjonalt" vuolde.

Atte dieđu rievdademiid birra

Jus oaččut penšuvnna ja bearašdilli rievdá, áiggut orrut olgoriikkas, dahje náittosguoimmi dahje ássanguoimmi sisaboahtu rievdá, de dat sáhttá váikkuhit dan submái mii dutnje máksojuvvo NAVas. Dákkár oktavuođain fertet danne addit dieđu NAVii dalánaga.

Olggosmáksimat

Ahkepenšuvdna máksojuvvo ovdal 20. b. juohke mánu. Miessemánus ja juovlamánus máksojuvvo árat. Sáhtát iskat olggosmáksindáhtoniid bálvalusas Du olggosmáksimat.

Sáhtát maiddá iskat olggosmáksimiid bálvalusas Din pensjon.


Jus dárbbašat eanet dieđuid, geahča čállosiid mat leat dárogillii.