Bearaš ja fuolahus

Doarjjaáigodat adopšuvdnii suoidnemánu 1.b 2011 rájes ja maŋŋel dan

Doarjjaáigodaga guhkkodat lea maiddái dan duohken lea go goappeš váhnemiin riekti váhnenruhtii, lea go dušše eatnis riekti, lea go dušše áhčis riekti, fuolaha go eadni okto máná vai fuolaha go áhčči okto máná. Dasa lassin lea doarjjaáigodat guhkit go oktanis adoptere máŋga máná. Vuolábealde gávnnat eanet dieđuid dan birra man guhká iešguđetge doarjjaáigodagat bistet, ja gustojit go earenoamáš eavttut áigodagaide go  geavaha váhnenruđa.

Go sihke eatnis ja áhčis lea riekti

Go váhnemat orruba ovttas ja goappašagain lea riekti váhnenruhtii, de doarjjaáigodat lea 44 vahkku 100 proseantta gokčangrádain ja 54 vahkku 80 proseantta gokčangrádain. Doarjjaáigodat álgá dan fuollabadjelasváldima dahje adopšuvdna dáhtona rájes. Áigodat lea golbma vahkku oanehit go riegádahttimis, danin go doarjjaáigodat riegádahttimis álgá golbma vahkku ovdal termiidnadáhtona.

Vissis vahkkut doarjjaáigodagas leat várrejuvvon áhččái. Vánhemat sáhttiba juogadit vahkkuid mat eai leat várrejuvvon áhččái.

Ná lea juohkin:

• 12 vahkku leat várrejuvvon áhččái (áhččeearri)
• 32/42 vahkku leat oktasaččat váhnemiidda. Eadnái leat earenoamáš gáibádusat go áhčči galgá geavahit váhnenruđa mii ii leat áhččeearri, geahča vuolábealde.

Go dušše eatnis lea riekti váhnenruhtii

Go váhnemat orruba ovttas, muhto dušše eatnis lea riekti váhnenruhtii, de doarjjaáigodat lea 44 vahkku 100 proseantta gokčangrádain ja 54 vahkku 80 proseantta gokčangrádain. Eadni oažžu olles áigodaga ieš okto. Áhčči sáhttá dattetge gártadit rievtti váhnenruhtii dan botta go eadni vuostáiváldá váhnenruđa. Jus váhnemat háliideaba dan, de áhčči sáhttá geavahit dan rievtti.

Go dušše áhčis lea riekti váhnenruhtii

Go váhnemat orruba ovttas, muhto dušše áhčis lea riekti váhnenruhtii, de doarjjaáigodat lea 38 vahkku 100 proseantta gokčangrádain ja 48 vahkku 80 proseantta gokčangrádain. Ii leat áhččeearri go dušše áhčis lea riekti váhnenruhtii. Eadnái biddjojit earenoamáš gáibádusat go áhčči galgá geavahit váhnenruđa mii ii leat áhččeearri, geahča vuolábealde. Eatnis sáhttá leat riekti ovttahávvásaš doarjagii lassin dasa ahte áhčči vuostáiváldá váhnenruđa.

Go dušše áhčis lea riekti váhnenruhtii ja eadni vuostáiváldá lámisvuođapenšuvnna

Go váhnemat orruba ovttas ja eadni vuostáiváldá lámisvuođapenšuvnna, de áhčči sáhttá oažžut váhnenruđa 12 vahkkui nu ahte eai biddjo earenoamáš gáibádusat eadnái.

Go eadni okto fuolaha

Go eatnis lea riekti váhnenruhtii ja orru okto mánáin, de doarjjaáigodat lea 44 vahkku 100 proseantta gokčangrádain ja 54 vahkku 80 proseantta gokčangrádain. Eadni oažžu olles áigodaga ieš okto. Áhččeearri ii gávdno.

Go áhčči okto fuolaha

Go áhčis lea riekti váhnenruhtii ja orru okto mánáin, de doarjjaáigodat lea 44 vahkku 100 proseantta gokčangrádain ja 54 vahkku 80 proseantta gokčangrádain.

Adopšuvdna máŋgga mánás oktanis

• Go sihke eatnis ja áhčis lea riekti váhnenruhtii, de 5/7 vahkku lasihuvvojit (gokčangráda mearrida dan) vahkkuide mat váhnemiidda leat oktasaččat.
• Go dušše nuppi váhnemis lea riekti váhnenruhtii, de 5/7 vahkku lasihuvvojit (gokčangráda mearrida dan) daid vahkkuide maidda dán olbmos lea riekti.

Earenomáš gáibádusat eadnái go áhčči galgá geavahit váhnenruđa

Go áhčči galgá geavahit váhnenruđa mii ii leat áhččeearri, de eaktuduvvo ahte eadni

• bargá muhtun muddui dahje oasseáiggis
• váldá almmolaš oahpu ollesáiggis
• oahpu čađaha lotnolagaid bargguin mii oktiibuot vástida ollesáiggi
• iežas buozanvuođa dahje vahága geažil lea áibbas earáid veahki hálddus go galgá sáhttit fuolahit iežas máná
• lea sisačálihuvvon dearvvašvuođaásahussii iige sáhte fuolahit iežas máná
• searvá aiddoboahtán sisafárrejeddjiid oahpistanprográmmii
• searvá gealbudahttinprográmmii olbmuid váste geain bargo- ja sisaboahtonákca mealgadii lea vuoliduvvon.

Jus eadni adopšuvnna maŋŋel bargá unnimusat 75 proseantta olles bargoáiggis, de rehkenastojuvvo ahte eadni leat bargame ollesáiggi. Áhčči sáhttá danin dakkár dilálašvuođain oažžut váhnenruđa dalle go eadni bargá ollesáiggi. Jus eadni bargá unnit go 75 proseantta olles bargoáiggis, de áhči váhnenruhta vuoliduvvo seamma ollu go maid eatni bargoáigi vuoliduvvo. Jus áhčči háliida bargat ollesáiggi maŋidan dihte áigodaga, de lea eaktun ahte maiddái eadni bargá dahje čađaha oahpu ollesáiggis. Dát gusto vaikko eatnis ii leat riekti váhnenruhtii.

Doai oažžubeahtti vel ovtta máná doarjjaáigodagas

Jus doai oažžubeahtti vel ovtta máná ovdal go ovddit máná doarjjaáigodat lea nohkan, de massibeahtti doai rievtti geavahit ovddit máná geavatkeahtes vahkkuid. Dudnos baicca lea riekti ollislaš váhnenruđa áigodahkii ođđa máná ovddas.